In gesprek over duurzame buurtwarmte

Verslag bijeenkomst 10 februari 2025
Circa 30 inwoners kwamen in de Omval bijeen om met de gemeente in gesprek te gaan over een toekomst zonder aardgas waarvoor de gemeente momenteel plannen maakt. Anton Mink, communicatieadviseur bij de gemeente, leidde de aanwezigen door een programma met presentaties en interactieve gedeelten waarin deelnemers hun mening konden geven.


Opening wethouder

Matthijs van den Berg, wethouder duurzaamheid van de gemeente, opende de bijeenkomst. 
In zijn betoog onderstreepte hij de kracht van onze gemeenschap om de warmtetransitie
succesvol te maken. De warmtetransitie vraagt om een gezamenlijke inspanning. De gemeente pakt het initiatief en jaagt aan. We onderzoeken warmteoplossingen, bieden
ondersteuning en helpen waar mogelijk met collectieve oplossingen. We staan klaar om te ondersteunen, maar de inzet van inwoners is onmisbaar. We zien in Diemen al de eerste initiatieven ontstaan waar buurtgenoten met elkaar deze verandering aanpakken. Dat is precies wat nodig is. Alleen door samen te werken kunnen we de uitdagingen die voor ons liggen overwinnen.


Wie zitten er in de zaal?

Via Mentimeter deden we een inventarisatie onder de aanwezigen. Enkele resultaten:
•    De helft van de aanwezigen is lid van een VVE en de andere helft eigenaar-bewoner.
•    Vijf van de aanwezigen hebben nog nooit eerder deelgenomen aan een bijeenkomst van de gemeente.
•    Driekwart van de bezoekers heeft tot nu toe weinig tot niets gemerkt van het gemeentelijke uitgangspunt voor de warmtetransitie: "we doen het samen”. 
•    De meeste deelnemers (20) hebben nog geen gasvrij huis
•    Bij het horen van het begrip warmtetransitie denken bewoners vooral aan isoleren. Andere associaties zijn ‘ingewikkeld’ en ‘duur’.

presentatie bijeenkomst

Presentaties

Warmteprogramma

Siem Goede, warmteregisseur bij de gemeente, gaf een presentatie over het gemeentelijke Warmteprogramma. Het Warmteprogramma is een update van de Transitievisie Warmte uit 2021. De gemeente legt daarin vast waar de komende tien jaar aan de aardgasvrij-opgave wordt gewerkt en welke mogelijkheden daarvoor in beeld zijn.
In de presentatie ging Siem in op het proces en legde uit hoe inwoners betrokken worden. 
Het proces bevat in 2026 een formeel moment waarin iedereen een zienswijze op het Warmteprogramma kan indienen. Daarnaast zijn er twee momenten voor afstemming met inwoners. Het eerste moment vindt plaats tijdens deze bijeenkomst. Siem wil op deze avond vooral de uitgangspunten voor het Warmteprogramma met inwoners bespreken en meningen ophalen. Tijdens een tweede bijeenkomst (rond de zomer) wil hij een concept Warmteprogramma presenteren. Dan kunnen betrokkenen toetsen of dit overeenkomst met de ideeën die vandaag worden besproken.
Verder ging het in de presentatie van Siem over de wettelijke voorwaarden, warmtebronnen, technische basisprincipes en de betaalbaarheid van een duurzaam warmtesysteem voor Diemen.

Warmtebedrijf

Een deel van de presentatie werd gedaan door Markus Schmid, beleidsadviseur energietransitie bij de gemeente. Hij legde uit welke opties de gemeente heeft voor de organisatie van de warmtetransitie. Hiervoor is een warmtebedrijf nodig dat verantwoordelijk is voor productie, distributie en levering van warmte. Ook het beheer en onderhoud van een warmtenet zou bij de taken van een warmtebedrijf horen. Volgens de nieuwe Wet collectieve warmte (Wcw) moet in de toekomst een meerderheidsaandeel van zo’n bedrijf in publieke handen zijn. Daarom is de gemeente hiermee bezig.
De gemeente kijkt op dit moment vooral naar twee organisatie modellen: 
1.    Warmtegemeenschap (waarin inwoners het heft in eigen handen nemen)
2.    Deelname aan regionaal warmtebedrijf met Amsterdam als trekker

 

bijeenkomst duurzame buurtwarmte

 

 

Interactieve deel

In het tweede deel van de avond gingen de aanwezigen in vier groepen uiteen.

  • Tafel 1: Welke voorkeuren hebben we voor eigendom en zeggenschap?
  • Tafel 2: Hoe krijgen we de inwoners mee voor de verschillende warmteoplossingen?
  • Tafel 3: Wat zijn de voor- en nadelen van verschillende warmtesystemen en bronnen?
  • Tafel 4 (o.l.v. Anton Mink) - Onder welke voorwaarden kan de gemeente de gaskraan dichtdraaien?

Hieronder vindt u de belangrijkste uitkomsten.

Tafel 1 (o.l.v. Markus Schmid): Welke voorkeuren hebben we voor eigendom en zeggenschap?

Waar gaat eigendom over?

De infrastructuur (alle buizen waar de warmte doorheen stroomt - het warmtenet). Deze is volgens de nieuwe wet (Wcw) in bezit van de publieke sector.  Men is het erover eens dat het goed is als deze in publieke handen is.
Maar hoe zit het met de levering (het warme water in de leidingen)? Wie gaat daarover? Dit kunnen wellicht verschillende aanbieders zijn, bijvoorbeeld de producent van de warmte. In de ronde ontstond hierover geen duidelijk beeld.
Het gesprek ging ook over betaalbaarheid. Wie bepaalt straks de prijs van de warmte?

  • Volgens de wet komt er een ‘kostprijs plus’
  • Ook een warmtegemeenschap kan eigenaar worden van een warmtebedrijf. Coöperatie (voorbeeld Meer Energie). Deze bepaalt dan ook zelf de prijs.
  • Er werd ook gesproken over de vraag welke schaal een warmtebedrijf straks moet hebben. Klein/ lokaal heeft voordelen (zeggenschap), maar groot/ regionaal is in de praktijk waarschijnlijk realistischer, want betaalbaar.

Tafel 2 (o.l.v. Emily Kuin): Hoe krijgen we de inwoners mee voor de verschillende warmteoplossingen: 

Binnen dit groepje werd in de eerste minuten duidelijk dat er bij een aantal mensen ontevredenheid is over de communicatie vanuit de gemeente rond het thema warmtetransitie. Daarna kwamen het gesprek op gang over hoe het beter kan: 

  • Organiseer events, buurtbijeenkomsten

  • Ga de wijk in (bewustwordingscampagne)
  • Energiewinkel, bijv. een vaste plek in het winkelcentrum
  • WOZ-brief gebruiken voor communicatie (huis wordt meer waard na verduurzaming)
  • Spandoeken met QR- code (naar informatie)
  • Lichtreclame Omval
  • StadsTV
  • Uitingen op winkelkarretjes
  • Krant (warmtekrant)
  • Informatie over GasVrij Diemen op slagbomen bij de brug of bij parkeergarages 
  • Benader bewonersverenigingen en VvE’s (besturen)
  • Gebruik digitale tools beter:
  • Email/nieuwsbrief
  • Maak een interactieve webpagina per wijk of buurt

Tafel 3 (o.l.v. Boaz Bar-Adon) Wat zijn de voor- en nadelen van verschillende warmtesystemen en bronnen?

Er zijn een aantal verschillende manieren besproken om aan duurzame warmte te komen: 

  • Warmte uit de (diepe) bodem (WKO, geothermie)
  • Warmte uit water (aquathermie)
  • Restwarmte (datacenters)
  • Zonneboiler 
  • (hybride) warmtepomp

De voordelen en nadelen van geothermie en restwarmte van datacenters  zijn ook besproken:

Geothermie  
Voordelen Nadelen
Hoge temperatuur Gevolgen milieu onzeker
Efficiënt Enorme investering
Bedrijfszekerheid Veel onderzoek nodig
Minder aanvullende energie Direct afnemers nodig
Makkelijker om publiek bezit te krijgen  

 

Datacenters  
Voordelen Nadelen
30°C restwarmte Duurzaamheid datacenter onzeker
Duurzame manier om van warmte af te komen Afhankelijk van private partij
Het is nu beschikbaar Stroomverbruik wordt hierdoor gestimuleerd
  Efficiënter worden van datacenter zorgt voor minder warmte

 

Tafel 4 (o.l.v. Anton Mink) - Onder welke voorwaarden kan de gemeente de gaskraan dichtdraaien?

In de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw) is bepaald dat de gemeente een zogenaamde aanwijsbevoegdheid heeft. Met  deze aanwijsbevoegdheid kunnen gemeenten vanuit hun regierol gebieden aanwijzen die binnen een bepaalde termijn aardgasvrij moeten worden en overgaan op een duurzame warmtevoorziening. Aan deze tafel werd gesproken over de vraag of de gemeente gebruik moet maken van deze aanwijsbevoegdheid. Zij kan ook besluiten om de warmtetransitie met meer zachte hand aan te pakken. Opvallend in dit groepje was dat bewoners het eigenlijk onvermijdelijk en wel goed vinden als de gemeente gebruik maakt van de aanwijsbevoegdheid. Het schept duidelijkheid en er komt daardoor ook meer urgentiebesef onder de bewoners die nu nog vaak afzijdig blijven, zo is de opvatting.